Sede Xudicial Electrónica
Solicitude e procedemento
Iniciación
A persoa que pretenda obter o recoñecemento do dereito á asistencia xurídica gratuíta deberase dirixir ao colexio de a avogacía do lugar en que se atope o xulgado ou tribunal que ha de coñecer do proceso principal para o que o dito dereito se solicita, ou ao xulgado do seu domicilio.
Nos referidos lugares, colexio de a avogacía ou xulgado, facilitaranlle o modelo oficial de solicitude; así mesmo, no colexio auxiliarana para cubrir a solicitude. Nos partidos xudiciais en que non haxa sede do colexio de a avogacía, as persoas solicitantes poderanse dirixir ao xulgado para recoller o modelo oficial de solicitude, onde a entregarán unha vez cuberto; tras isto, o órgano xudicial deberá remitir a solicitude ao colexio de a avogacía que territorialmente corresponda (artigo 12 da lei).
A persoa solicitante poderá optar por asinar un consentimento expreso para que sexa o colexio quen solicite os certificados electrónicos que deben acompañar á solicitude.
Designación provisional de letrado/a e procurador/a
Os colexios de a avogacía darán preferencia e tramitarán con urxencia as solicitudes de asistencia xurídica gratuíta no ámbito dos procedementos para o axuizamento rápido de delitos (tanto respecto das vítimas coma as persoas imputadas), así como as solicitudes de partes en xuízos rápidos civís (artigo 16 do Decreto 269/2008).
Unha vez que o colexio da avogacía dispoña da solicitude, examinará esta e os documentos que a persoa solicitante achega, e resolverá no prazo de quince días designando unha letrada ou un letrado de forma provisional, salvo que estime necesario a emenda de deficiencias; tras isto, daralle comunicación ao colexio de procuradoría, que deberá proceder á designación dunha procuradora ou un procurador no prazo de tres días, sempre que a súa intervención sexa legalmente preceptiva. Logo disto, o colexio da avogacía daralle traslado da solicitude á comisión de asistencia xurídica gratuíta no prazo de tres días.
Emenda de deficiencias
Unha vez que o colexio da avogacía dispoña da solicitude, examinará esta e os documentos que a persoa solicitante achega, e resolverá no prazo de quince días designando unha letrada ou un letrado de forma provisional, salvo que estime necesario a emenda de deficiencias; tras isto, daralle comunicación ao colexio de procuradoría, que deberá proceder á designación dunha procuradora ou un procurador no prazo de tres días, sempre que a súa intervención sexa legalmente preceptiva. Logo disto, o colexio da avogacía daralle traslado da solicitude á comisión de asistencia xurídica gratuíta no prazo de tres días.
Resolución negativa ao proceder á designación ou ausencia da mesma por parte do colexio de a a avogacía
No caso de que o colexio da avogacía estime que a persoa peticionaria non reúne os requisitos, ou que a pretensión principal que tenta facer valer a persoa solicitante é manifestamente insostible ou carente de fundamento, notificará á persoa solicitante no prazo de cinco días que non efectuou a designación provisional de avogada ou avogado e trasladará a solicitude á comisión de asistencia xurídica gratuíta.
Se o colexio non resolvese dentro de prazo, a persoa solicitante poderá reiterar a súa solicitude #ante a comisión, a cal, de maneira inmediata, solicitará o expediente ao colexio da avogacía e ordenará ao mesmo tempo a designación provisional de avogada ou avogado e de procuradora ou procurador, no caso de que este último fose preceptivo (artigo 15 da lei).
Resolución e notificación por parte da comisión ou delegación
A comisión, tras recibir a solicitude e mais a documentación que a acompaña, fará as comprobacións necesarias e solicitará a información que estime necesaria con vistas a valorar a situación económica da persoa solicitante, e ditará resolución dentro do prazo de trinta días hábiles contados desde a recepción daquela, concedendo ou denegando o recoñecemento do dereito. A dita resolución notificaráselles no prazo común de tres días á persoa solicitante, as partes interesadas, ao colexio de a avogacía, e se fose o caso tamén ao de procuradoría; e así mesmo comunicarase ao xulgado ou tribunal que estea coñecendo do proceso, ou ao xuíz ou xuíza decana da localidade da localidade se aquel aínda non se iniciara (artigo 17 da lei).
Ausencia de resolución
Se a comisión non dita resolución, entenderase validada a decisión adoptada anteriormente polo colexio da avogacía. No caso de que este non adoptase ningunha resolución, o silencio da comisión será positivo, polo que procederá á solicitude da persoa interesada, quen se poderá dirixir ao xuíz ou tribunal que coñeza do proceso (ou, se a solicitude realízase con anterioridade á iniciación de leste, ao xuíz ou xuíza decana competente) para que declare o dereito na súa integridade -e para que requira ao correspondente colexio da avogacía e de procuradoría, se fose o caso– que designe os profesionais (artigo 17 da lei).
Efectos da resolución
O recoñecemento do dereito implicará a confirmación das designacións de avogada ou avogado e procuradora ou procurador efectuadas polos respectivos colexios profesionais.
Se a comisión denegase o recoñecemento, as designacións que eventualmente se realizasen quedarán sen efecto e a persoa peticionaria deberá abonar os honorarios e dereitos económicos ocasionados pola intervención das/os profesionais designados con carácter provisional (artigo 18 da lei).
Revogación do dereito
A declaración errónea, así como o falseamento ou ocultación as persoas solicitantes de datos que foran determinantes para o recoñecemento do dereito, darán lugar á revogación do mesmo por parte da comisión ou delegación, que para estes fins terá facultades para a revisión de oficio.
A revogación levará consigo a obriga de pagar todos os honorarios de avogada ou avogado e procuradora ou procurador producidos desde a concesión do dereito, así como a cantidade equivalente do custo das demais prestacións obtidas en razón da dita concesión, sen prexuízo das responsabilidades penais ou doutra orde que, se fose o caso, correspondan (artigo 19 da lei).
Recursos
Poderán recorrer contra a concesión ou denegación de modo definitivo do dereito á asistencia xurídica gratuíta todas aquelas persoas que teñan un interese lexítimo.
Tal impugnación, para a cal non será preceptiva a intervención de avogada ou avogado, deberá formalizarse por escrito e de xeito motivado, no prazo de cinco días desde a notificación da resolución ou desde que fose coñecida por calquera das partes lexitimadas para interpoñela, ante a persoa secretaria da comisión de asistencia xurídica gratuíta. Este remitirá o escrito de impugnación, xunto co expediente correspondente á resolución impugnada e unha certificación desta, ao xulgado ou tribunal competente, ou ao xuíz ou xuíza decana, para a súa repartición, se o procedemento aínda non se iniciara.
Quendas especializadas
O Regulamento de asistencia xurídica gratuíta prevé a existencia de quendas especializadas para a asistencia xurídica de persoas maltratadas, menores e estranxeiras.
Libre elección de avogado/a
Os beneficiarios da xustiza gratuíta poderán elixir o avogado e procurador que se encargue da súa defensa e representación, polo menos nos procesos de familia, contencioso-administrativos e laborais, entre os profesionais inscritos nas listas de asistencia xurídica gratuíta correspondentes xestionadas polos colexios, sempre que non tivesen esgotada a súa cota máxima semestral (a cal será establecida por unha resolución da Dirección Xeral de Xustiza).
Unidade de actuación letrada
- Nos casos de violencia de xénero, a asistencia letrada ás vítimas será prestada polo mesma avogada ou avogado desde que se requira a dita asistencia ata a finalización do procedemento, abranguendo ademais todos os procesos penais, civís e administrativos que teñan causa na violencia padecida.
- Nos procedementos de axuizamento rápido de delitos, a asistencia letrada única avogada ou avogado desde a detención ou primeira comparecencia, entendéndose con el ou ela todas as fases do procedemento.
- No resto dos procedementos penais, os colexios instrumentarán as medidas necesarias para garantir o principio de unidade de actuación desde a asistencia inicial ata a súa finalización (incluíndo o xuízo oral e a execución da sentenza), exceptuando as actuacións que se deban levar a cabo na circunscrición territorial doutro territorio.
