Sede Xudicial Electrónica

A Lei Orgánica 1/2025 de 2 de xaneiro, de medidas en materia de eficiencia do Servizo Público de Xustiza, impón unha serie de reformas procesuais entre as que destaca a potenciación da negociación entre as partes, directamente ou ante un terceiro neutral, partindo da base de que estes medios reducen o conflito social, evitan a sobrecarga dos tribunais e poden ser igualmente adecuados para a solución da inmensa maioría das controversias en materia civil e mercantil. 

Os principios fundamentais do proceso colaborativo son: a boa fe, a negociación sobre intereses, a transparencia, a confidencialidade, o traballo en equipo –entre as partes, as súas avogadas e avogados e as terceiras persoas expertas neutrais que puidesen, no seu caso, participar– e a renuncia a tribunais por parte dos e das profesionais da avogacía que interviñesen no proceso, caso de non conseguir unha solución, total ou parcial, da controversia. 

O artigo 5 da mencionada Lei Orgánica 1/2025 impón como requisito de procedibilidade para a admisión da demanda “(...)acudir previamente a algún medio adecuado de solución de controversias dos previstos no artigo 2, entendendo por cumprido este requisito cando exista unha identidade entre o obxecto da negociación e o obxecto do litixio, aínda cando as pretensións que puidesen exercitarse, no seu caso, en vía xudicial sobre o devandito obxecto puidesen variar. Considerarase cumprido este requisito se se acode previamente á mediación, á conciliación ou á opinión neutral dunha persoa experta independente, se se formula unha oferta vinculante confidencial ou se se emprega calquera outro tipo de actividade negociadora, recoñecida nesta ou outras leis, estatais ou autonómicas, pero que cumpra o previsto nas seccións 1.ª e 2 ª, deste capítulo ou nunha lei sectorial. Singularmente, considerarase cumprido o requisito cando a actividade negociadora desenvólvase directamente polas partes, ou entre os seus avogados ou avogadas baixo as súas directrices e coa súa conformidade, así como nos supostos en que as partes recorresen a un proceso de Dereito colaborativo. 

2. Esixirase actividade negociadora previa á vía xurisdicional como requisito de procedibilidade en todos os procesos declarativos do libro II e nos procesos especiais do libro IV da Lei 1/2000, do 7 de xaneiro, de Axuizamento Civil, con excepción dos que teñan por obxecto as seguintes materias: 

a) a tutela xudicial civil de dereitos fundamentais; 

b) a adopción das medidas previstas no artigo 158 do Código Civil; 

c) a adopción de medidas xudiciais de apoio ás persoas con discapacidade; 

d) a filiación, paternidade e maternidade; 

e) a tutela sumaria da tenencia ou da posesión dunha cousa ou dereito por quen fose desposuído delas ou perturbado no seu goce; 

f) a pretensión de que o tribunal resolva, con carácter sumario, a demolición ou derriba de obra, edificio, árbore, columna ou calquera outro obxecto análogo en estado de ruína e que ameace causar danos a quen demande; 

g) o ingreso de menores con problemas de conduta en centros de protección específicos, a entrada en domicilios e restantes lugares para a execución forzosa de medidas de protección de menores ou a restitución ou retorno de menores nos supostos de subtracción internacional; 

h) o xuízo cambiario. 

 3. Non será preciso acudir a un medio adecuado de solución de controversias para a interposición dunha demanda executiva, a solicitude de medidas cautelares previas á demanda, a solicitude de dilixencias preliminares nin para a iniciación de expedientes de xurisdición voluntaria, con excepción dos expedientes de intervención xudicial nos casos de desacordo conxugal e na administración de bens adquiridos, así como dos de intervención xudicial en caso de desacordo no exercicio da patria potestade. Tampouco será preciso acudir a un medio adecuado de solución de controversias para presentar a petición de requirimento europeo de pago conforme ao Regulamento (CE) n.º 1896/2006 do Parlamento Europeo e do Consello, do 12 de decembro de 2006, polo que se establece un proceso monitorio europeo, ou solicitar o inicio dun proceso europeo de escasa contía, conforme ao Regulamento (CE) n.º 861/2007 do Parlamento Europeo e do Consello, do 11 de xullo de 2007, polo que se establece un proceso europeo de escasa contía. 

4. A iniciativa de acudir aos medios adecuados de solución de controversias pode proceder dunha das partes, de ambas as de común acordo ou ben dunha decisión xudicial ou do letrado ou a letrada da Administración de Xustiza de derivación das partes a este tipo de medios. 

Para o caso de que todas as partes expuxesen acudir a un medio adecuado de solución de controversias e non existise acordo sobre cal deles utilizar, empregarase aquel que se propuxo antes temporalmente.” 

Máis información: Ministerio de Xustiza: https://www.mjusticia.gob.es/es/ciudadania/registros/mediadores-instituciones